Stres oraz trema jest obecna w życiu każdego człowieka. Jest reakcją na sytuacje trudne lub uznawane za trudne. Cz. 1 Wstęp.

Kiedy człowiek staje przed zadaniami wymagającymi zwiększonego wysiłku fizycznego i psychicznego:
egzaminy, konkursy, wystąpienia publiczne, zawody sportowe, rozmowy o pracę trudne lub ważne rozmowy, relacje z innymi ludźmi itp. włącza się mechanizm stresu.

W wymienionych sytuacjach stres może stać się naszym sprzymierzeńcem lub wrogiem. Bywa tak, że stres działa na nas pozytywnie, wywołuje podekscytowanie, rozjaśnia się nam w głowie, polepsza się uwaga i koncentracja, szybciej zapamiętujemy i szybciej reagujemy, zwiększa się siła naszych mięśni, mamy poczucie siły, świadomość mocy, która pozwala zmierzyć się z wyzwaniami, trudnymi dla nas sytuacjami. Często jednak sytuacja stresująca przekracza granicę wytrzymałości danego człowieka i pojawiają się wtedy takie objawy jak: uczucie pustki w głowie, zaburzenia pamięci i koncentracji, brak możliwości zrozumienia nawet prostych poleceń, zagubienie i przerażenie, przyspieszenie akcji serca, wzrost ciśnienia krwi, zwiększone wydzielanie potu, przyspieszenie oddechu, wzrost napięcia mięśniowego, chęć ucieczki, płacz, ból brzucha, biegunka, suchość w ustach, zawroty głowy, omdlenia, zaburzenia artykulacji itp.

To w jaki sposób radzimy sobie w trudnych sytuacjach zależy między innymi od:

 subiektywnej wartości danej sytuacji np. egzamin, konkurs, rozmowa o pracę. Im jest ona większa, tym silniejsze przeżywanie stresu,
 naszej indywidualnej odporności, wrodzonych predyspozycji, np. dla niektórych osób publiczny występ jest zadaniem paraliżującym, dla innych przyjemnością,
 samooceny, pozytywnego lub negatywnego myślenia, wiary we własną skuteczność, przekonania o pozytywnym wpływie na rozwój wydarzeń.
 wysiłku i pracy włożonej w oswajanie stresu, szukania sposobów redukcji napięcia, relaksacji,
 umiejętności interpersonalnych, typu osobowości. Mniejszą odporność wykazują osoby zamknięte w sobie, traktujące zmianę jako zagrożenie, unikające kontaktów, ludzie nieśmiali melancholijni- tzw. wrażliwcy. Dobrze radzą sobie ze stresem osoby otwarte, poszukujące nowych doświadczeń, optymiści.
 wsparcia emocjonalnego bliskich osób np. rodziców, polegającego na wysłuchaniu, okazaniu zrozumienia, pocieszeniu.

Czym jest trema? Czy jest pochodną stresu?

Szczególnym rodzajem stresu, połączonym z lękiem, obawą zdenerwowaniem jest trema, która jest zjawiskiem powszechnym, dotyczy większości z nas. Ogarnia ludzi między innymi przed występem publicznym, egzaminem, ważną rozmową. Często utrudnia koncentrację i możliwości działania.
Trema jest zjawiskiem bardzo powszechnym. Praktycznie każdy z nas niejednokrotnie jej oświadczył. U każdego jednak miała ona inne przyczyny, objawy oraz skutki, ponieważ różnimy się od siebie. 

Podejmując w tym artykule problem tremy pragnę przeanalizować mechanizmy powodujące zdenerwowanie związane z występem publicznym, spotkaniem czy trudna dla nas rozmową oraz podzielić się spostrzeżeniami z 20 lat praktyki z tym obszarem. Chcę także poszerzyć wiedzę na temat innych działań, jakie można podjąć w celu zwalczania negatywnych odczuć związanych ze stresem czy tremą. Mam nadzieję, że ten artykuł pomoże wielu osobom, zwłaszcza tym, dla których trema jest dużym problemem. 

 Charakterystyka tremy, definicja.

„Trema jest uczuciem skrępowania, niewygody czy zagrożenia, spowodowanym niekomfortową i niewyćwiczoną sytuacją społeczną”.

Tremę zalicza się do sytuacji stresowych zmieniających funkcjonowanie ciała i umysłu, posiadających charakterystyczny przebieg: 
1.Fazę mobilizacji 
2.Fazę odporności  
3.Fazę rozstroju i destrukcji 
Jest związana z napięciem emocjonalnym, którego intensywność determinuje mobilizujący (pozytywny) lub destrukcyjny (negatywny) wpływ na nasze wyzwanie.

Według Słownika Języka Polskiego PWN trema to: „podniecenie połączone ze zdenerwowaniem, objawiające się przed publicznym wystąpieniem.” 
„Trema jest zespołem różnorodnych przeżyć. Jest uczuciem niewygody, skrępowania, czy zagrożenia”(T. Wroński, 1965). 

Pokrewnym tremie pojęciem jest lęk - nieprzyjemna emocja, przykre uczucie, trwoga, niepokój, stan z cechami obawy, roztrzęsienia przerażenia. Jako przyczynę lęku często wskazuje się zagrożenie ego, antycypację (przewidywanie) zagrożenia wraz z niepewnością oczekiwania na zagrożenie czy coś nieznanego, niezgodność poznawczą oraz zablokowanie działania. W odróżnieniu od strachu, który jest zawiązany z reakcją na zagrożenie obiektywne, bezpośrednie, fizyczne i możliwa jest reakcja na zagrożenie, lęk jest reakcją na zagrożenie subiektywne i psychiczne, gdzie zablokowane są reakcje na zagrożenie. 

Stres, Trema i Trudność wystąpień publicznych

Innym pojęciem (wprowadzonym przez Hansa Salye) związanym także z występami publicznymi jest stres. Jest to stan psychologicznego napięcia, powstały pod wpływem działania czynników o charakterze presji. Według R.S. Lazarus’a i S. Folkman stres jest to „określona relacja między osobą, a otoczeniem, która oceniana jest przez osobę jako obciążająca lub przekraczająca jej zasoby i zagrażająca jej dobrostanowi”. Stres psychologiczny natomiast to stan, w którym człowiek zauważa zagrożenie jego dobrego samopoczucia i integralności i naturalnie kieruje wszystkie siły na samoobronę. Trudność subiektywna natomiast to sytuacja, w której człowiek nie może sprostać wymaganiom „gdy normalny przebieg aktywności podstawowej zostaje zakłócony i prawdopodobieństwo realizacji zadania na normalnym poziomie stanie się mniejsze”.

Stres psychologiczny może być rozpatrywany w trzech aspektach:  

a) Jako bodziec, sytuacja lub wydarzenie zewnętrzne o specyficznych cechach 
b) Reakcja (zwłaszcza emocjonalna) człowieka 
c) Jako reakcja czynników otoczenia i człowieka

Ważne jest zaznaczanie różnic indywidualnych, przez które wydarzenie mocno stresujące dla jednej osoby, dla innej może już takie nie być. Według J. Strelau’a stres to: „stan, na który składają się silnie negatywne emocje oraz towarzyszące im zmiany fizjologiczne i biochemiczne, przekraczające normalny poziom pobudzenia”. Powodem jest zaburzenie równowagi między wymaganiami obiektywnymi i subiektywnymi, a możliwościami ich spełnienia. 

Trema to bardzo subiektywny i indywidualny stan naszego samopoczucia.

Trema jest subiektywnym, często trudnym do jednoznacznego przewidzenia w reakcji organizmu odczuciem, z którym spotykamy się w wielu sytuacjach związanych z podjęciem działań o charakterze publicznym (np. odpowiedź podczas egzaminu, wypowiedz publiczna, udział w zawodach sportowych, występ muzyka, aktora czy tancerza na estradzie itp.). Dzięki własnym doświadczeniom mogę stwierdzić, że jest ona nieodłącznym elementem moich występów publicznych.

Ważna jest jednak świadomość możliwości wystąpienia tego zjawiska zanim zaistnieje oraz znajomość sposobów zwalczania samego zjawiska, a także jego przyczyn i skutków. W toku moich przemyśleń mogę stwierdzić, że stres związany z występem nie jest ani dobry, ani zły. Wywołuje on jedynie nacisk na przystosowawcze możliwości człowieka dotyczące umysłu i ciała. To czy będzie miał dla nas negatywny wpływ zależy od wielu czynników dotyczących nas samych, okoliczności oraz naszych doświadczeń.

Przyczyny pobudzania się tremy.

Niezbędne, by poradzić sobie z tremą jest poznanie przyczyn jej powstawania. Dzięki dokładnemu przestudiowaniu tego tematu możliwe jest podjęcie działań minimalizujących skutki stresu związanego z występem publicznym. Jest to bardzo ważny etap, ponieważ niejednokrotnie nawet nie uświadamiamy sobie wpływu niektórych czynników na jakość naszego występu. Według Z. Burkowskiej i E. Głowackiej przyczyny tremy dzieli się na dwie grupy: 
a) 
Subiektywne - do których należą między innymi: ogólna wrażliwość i wynikająca z niej niska 
odporność na stres, brak wiary w siebie, brak realistycznej samooceny, lęk przed oceną publiczną, 
przekonanie o negatywnym nastawieniu słuchaczy, urazy związane ze wcześniejszymi 
niepowodzeniami, zbyt wygórowanie ambicje w stosunku do umiejętności, obawa przed 
konkurencją, błędami i lukami w pamięciowymi, poczucie odpowiedzialności, niedyspozycja 
fizyczna. 
b) 
Obiektywne -  słaba technika i nieprawidłowy aparat gry, zbyt trudny lub niedopracowany 
repertuar, rzadkie występy, brak porozumienia z pedagogiem czy akompaniatorem, niesprzyjające 
warunki podczas występu (akustyka, światła, temperatura, ciśnienie atmosferyczne, wady 
instrumentu itp.).

Myślę, że większość z nas doświadczyła tremy i z pewnością można odnaleźć analogię pomiędzy nią, a wyżej wymienionymi czynnikami przyczyniającymi się do jej powstania.  

W kolejnym artykule podejmę się opisu skutków tremy dla naszego organizmu i naszej pewności Siebie. oraz sposobów by małymi krokami zacząć mieć nad nią pozytywną kontrolę.

cdn...

Serdecznie zapraszam do zapoznania się z innymi pozycjami w zakładce wiedza oraz do skorzystania z licznych ofert dla Biznesu oraz rozwoju osobistego.

                                                                                                                                                                                                                                                     by. Adam Cyrybał